Aandoeningen en ziektes

1276960_418874898216691_1704035164_o

Onlangs is de discussie weer opgerakeld over de ziektes binnen de rashonden, en terecht. Helaas gaat niet iedere fokker zo secuur om met het fokken als zou moeten.

Om alvast het een en ander te verduidelijken hebben wij hier zo veel mogelijk ziektes verzameld die voor kunnen komen bij de border collie.* Veel van deze ziektes zijn te voorkomen door erop te testen, sommigen zijn echter (nog) niet te achterhalen.
Of er nu op te testen valt of niet, wij doen onze uiterste best om deze ziektes uit te sluiten en zullen waar mogelijk onze honden laten testen.
Door de Raad van Beheer is onlangs een database opgezet waar de gezondheidstesten van geregistreerde rashonden zijn opgeslagen. Klik hier om naar deze database te gaan. **

Mochten jullie nog vragen hebben over deze of andere ziektes, neem dan contact met ons op.  Iedere fokker die serieus bezig is met het in stand houden van zijn ras zal al jullie vragen met liefde beantwoorden. Klik op onderstaande ziektes en aandoeningen om naar de uitleg te gaan of scroll zelf op je gemak door de pagina. (onder constructie)

Neurologische aandoeningen:
Epilepsie
Neuronal Ceroïde Lipofuscinosis (CL)
Multidrug Resistance gen 1 deficiency (MDR1)

Aandoeningen van het bewegingsorgaan:
Heupdysplasie (HD), Elleboogdysplasie (ED), Schouderdysplasie (SD)
Osteochondritis dissecans (ocd)
Spondylose

Aandoeningen aan het gezichtsvermogen:
Cataract
Progressieve retina atrofie (PRA)
Collie Eye Anomaly (CEA)
Lensluxatie (PLL)

Overige aandoeningen:
Atopie
Cryptorchidie
Hereditaire doofheid
Early Onset Deafness (EOD, ook wel Adult Onset Deafness)
Blue Merle syndroom

Rashondenwijzer.nl

Neurologische aandoeningen:

Epilepsie
Epilepsie is een van de meest vreselijke ziektes die er bestaan en ons ras staat er helaas bol van. Er is tot op heden geen test mogelijk om te bepalen of een hond drager is van epilepsie maar er zijn echter nogsteeds onderzoeken gaande. Helaas is uit een recent onderzoek gebleken dat epilepsie een zodanig complexe genetische oorsprong heeft dat de kans dat hier ooit een test voor ontwikkeld wordt nihil is. Zie het forumbericht op het amerikaanse bordercollieforum voor meer informatie (Engelstalig). Omdat epilepsie hierdoor ook op een onregelmatige manier vererft is er geen mogelijkheid om te ‘berekenen’ hoeveel kans een pup heeft om epilepsie te ontwikkelen.
Wij hebben alle gevallen van epilepsie, die bij ons bekend zijn, genoteerd en houden deze goed in de gaten. Wij proberen de stambomen van onze dames niet te kruisen met de lijnen waarin epilepsie bekend is.

Er zijn enkele databases waarin getroffen honden worden geregistreerd. Wij checken de stambomen onze dames en hun aanstaande partners altijd aan deze lijsten.**
Klik hier voor een wereldwijde lijst (Engelstalig).
Klik hier voor de lijst van de Pastoral Breeds Health Foundation (Engelstalig).

Epilepsie is een ziekte die in erge gevallen tot coma en zelfs de dood kan leiden. In lichtere gevallen kunnen de aanvallen met medicatie onderdrukt worden en kan de hond een lang en gelukkig leven lijden.

Neuronal Ceroïde Lipofuscinosis (CL)
CL is een ziekte die het zenuwstelsel aantast. De honden krijgen problemen met de motoriek, verliezen de controle over de coördinatie en hebben last van een verminderd bewustzijn.
De ziekte treed meestal rond het eerste of tweede levensjaar op. Honden die deze ziekte hebben worden meestal niet ouder dan 3 jaar.
Er is een gentest ontwikkeld voor CL en middels deze test is het mogelijk om zieke honden 100% uit te sluiten. Bij onze honden wordt middels een bloedtest gecontroleerd of ze vrij dan wel drager zijn van deze ziekte.

CL is een dodelijke ziekte. Honden die lijden aan deze ziekte worden niet ouder dan 28 maanden.

Multidrug Resistance gen 1 deficiency (MDR1)
Bij MDR1 werkt het membraan tussen de bloedvaten en het hersenweefsel niet naar behoren. Hierdoor kunnen bepaalde geneesmiddelen makkelijker doordringen in de hersenen en hier problemen veroorzaken. Deze honden zijn bijvoorbeeld notoir gevoelig voor anesthesie.
Er is een gentest ontwikkeld om dragers en lijders van deze ziekte op te sporen. MDR1 is echter nog niet aangetoond in de Nederlandse border collie populatie.
Bij onze honden wordt middels een bloedtest gecontroleerd of ze vrij dan wel drager zijn van deze ziekte.

MDR1 kan dodelijke gevolgen hebben als deze medicijnen toegediend krijgt waarvoor een overgevoeligheid is ontstaan. Voor border collies is een lijst opgesteld met deze medicijnen.

Aandoeningen van het bewegingsorgaan:

Heupdysplasie (HD)
Onderstaande tekst geldt tevens voor elleboog- en schouderdysplasie.
Heupdysplasie is een afwijking van de heupkommen. Hierdoor zijn de heupgewrichten minder stabiel. Deze ziekte is aangetoond als zijnde erfelijk, maar hoe deze vererft is niet helemaal duidelijk.
Onze honden zijn, net als hun voorouders, allen getest op heupdysplasie. Alleen als de heupen in orde zijn zal er met hun gefokt worden. Door alleen te fokken met honden met een goede uitslag kun je heupdysplasie bij pups zo veel mogelijk voorkomen. Helaas zijn er gevallen bekend waarbij twee honden met uitstekende heupen, pups met heupdysplasie hebben gegeven zoals onze Fan wel heeft bewezen. Beide ouders hebben HD-A, maar onze Fan blijkt HD-C te hebben. Wij kunnen dus geen volledige garantie geven, maar wij doen er alles aan om het te voorkomen. Met Fan zal dan ook niet worden gefokt.

Heupdysplasie is geen dodelijke ziekte, maar de hond kan in ernstige gevallen zoveel pijn ontwikkelen bij het lopen dat een normaal leven niet meer mogelijk is. In lichtere gevallen kan met medicatie en therapie, eventueel ondersteund met een operatie, een normaal leven gevoerd worden.

Osteochondritis dissecans (ocd)
Osteochondritis dissecans (ocd) is een aantasting van het kraakbeen. Hoewel het op de pagina van rashondenwijzer wordt neergezet als een erfelijke aandoening is hier nog geen wetenschappelijke basis voor. Naast een erfelijke aanleg kunnen ook voeding, trauma en snelle groei een oorzaak zijn van ocd. Niet alle gevallen van ocd zijn dus erfelijk.

Onze honden worden gecontroleerd op afwijkingen in de heupen, schouders en ellebogen. Niet alleen voor het fokken, maar ook omdat wij actief bezig zijn met sport. Wij willen onze honden zo gezond mogelijk houden, ook buiten de fok.

Osteochondritis dissecans is geen dodelijke ziekte, maar de hond kan in ernstige gevallen zoveel pijn ontwikkelen bij het lopen dat een normaal leven niet meer mogelijk is. In lichtere gevallen kan met medicatie en therapie, eventueel ondersteund met een operatie, een normaal leven gevoerd worden.

Er is onlangs een databases opgezet waarin getroffen honden worden geregistreerd. Wij checken de stambomen onze dames en hun aanstaande partners altijd aan deze lijsten.**
Klik hier voor de database (Engelstalig).

Spondylose
Spondylose is een vorm van artrose in de ruggenwervels (met name in het achterste gedeelte van de rug) waarbij botwoekeringen ontstaan. Door ontstekingen in de gewrichten, zoals bijvoorbeeld bij reuma of door overbelasting van het gewricht, wordt door het lichaam extra botweefsel aangemaakt. In erge gevallen kan dit ertoe leiden dat er botwoekeringen ontstaan tussen de wervels, de wervels groeien als het ware aan elkaar vast. Normaliter is het een aandoening die bij oudere honden voorkomt, maar kan ook bij jongere honde voorkomen. Spondylose kan erfelijk zijn, maar kan ook ontstaan door trauma of een anti-imuunziekte.

Spondylose is geen dodelijke ziekte. Het kan echter wel zodanige pijnen in de (onder)rug veroorzaken dat de hond moeilijk kan functioneren. De pijn wordt veroorzaakt doordat de botwoekeringen tegen elkaar schuren tijdens het bewegen. Wanneer de werels eenmaal solide met elkaar verbonden zijn (er heeft zich een brug gevormd) zal de pijn afnemen of zelfs verdwijnen. De hond heeft dan een beperkte bewegingsvrijheid, maar zal geen pijn meer ervaren. Medicijnen kunnen helpen de periode te overbruggen totdat de wervels zijn vastgegroeid. Honden met spondylose kunnen een normaal, zij het aangepast, leven leiden en zelfs sporten op recreatief niveau.

Aandoeningen aan het gezichtsvermogen:

Cataract
Cataract is een verzamelnaam voor alle vormen van vertroebeling van de lens. Het oog krijgt hierdoor een melkachtige kleur en de hond wordt blind. Niet alle vormen van cataract zijn erfelijk bepaald, cataract kan ook optreden na een ontsteking, een trauma aan het oog of suikerziekte.
Erfelijke ziektes die de cataract veroorzaken zijn o.a. lensluxatie, retina dysplasie en gPRA.
Onze honden worden voorafgaand aan elke dekking getest op deze ziektes. Omdat er nog geen genetische test is ontwikkeld dient de handmatige test jaarlijks opnieuw te worden gedaan. Met honden die lijders zijn wordt niet gefokt.

Cataract is geen dodelijke ziekte maar leid in de meeste gevallen tot volledige blindheid.

Progressieve retina atrofie (PRA)
PRA zorgt voor een achteruitgang van het netvlies.
Bij de Nederlandse schapendoes is er reeds een gentest ontwikkeld voor PRA. Bij de border collies wordt deze oogziekte nog meegenomen in het algemene oogonderzoek waar wij het al over gehad hebben wij de cataract.
Onze honden worden voor iedere dekking getest op de meest voorkomende oogziektes. Deze test wordt jaarlijks handmatig herhaald. Met honden die lijders zijn wordt niet gefokt.

PRA is in principe niet dodelijk maar deze afwijking leid in alle gevallen tot blindheid.

Collie Eye Anomaly (CEA)
Collie Eye Anomaly (CEA) is een verzamelnaam voor aangeboren ontwikkelingsstoornissen van het netvlies. Bij deze ziekte ontbreekt het op plaatsen aan pigment binnen in het oog, of is het netvlies niet voldoende ontwikkeld.
Er is een gentest ontwikkeld om dragers en lijders van deze ziekte op te sporen. Door het actief selecteren van de honden is het fokken van lijders geheel uit te sluiten. Bij onze honden wordt middels een bloedtest gecontroleerd of ze vrij dan wel drager zijn van deze ziekte.

CEA is geen dodelijke ziekte maar leid in de meeste gevallen tot volledige blindheid.

Lensluxatie (PLL)
Bij lensluxatie ‘verzakt’ de lens van het oog door een verzwakking van het weefsel om de lens.
Bij Jack Russells is inmiddels een bloedtest ontwikkeld waarbij dragers en lijders kunnen worden opgespoord.
Bij border collies komt deze aandoening wel eens voor maar met name bij dubbele merles (lees de uitleg bij het Blue Merle syndroom). Bij deze dieren zijn de ogen niet of niet geheel ontwikkeld waardoor een aandoening als lensluxatie makkelijk voorkomt.

PLL is geen dodelijke aandoening. Bij ernstige gevallen kan de hond echter blind worden.

Overige aandoeningen:

Atopie
Atopie is een verzamelnaam voor (huid)aandoeningen als gevolge van een reactie van het afweersysteem. In normale termen, een allergische reactie op ‘iets’.
De meest bekende vormen van allergie bij honden is een allergie voor vlooien, gevolgd door een allergie voor granen. Deze zijn makkelijk te ondervangen door de hond vrij te houden van vlooien en een andere vorm van voeding te geven, bijvoorbeeld BARF of KVV. Maar honden kunnen ook allergisch zijn voor huisstofmijt, pollen, enz. Voeding en parasieten zijn dus niet altijd de oorzaak.

Atopie is een van de aandoeningen die niet afgeschoven kan worden als een ‘erfelijke ziekte’. Uit onderzoek dat bij labradors en golden retrievers gedaan is, wordt geschat dat de erfelijke aanleg maar 50% uitmaakt van de ziekte. Dit betekend dat de overige 50% afhankelijk is van de omgeving. Meer dan 11 genen zijn hierbij in verband gebracht met atopie. Het is daardoor onmogelijk om te testen op deze aandoening.

Atopie is geen dodelijke ziekte maar kan het levensgeluk van de hond en eigenaar behoorlijk in de weg staan. Door de verschillende oorzaken zijn er zijn veel verschillende behandelmethodes. Bij de meeste honden wordt de oorzaak snel gevonden en kan het normale leven, met een paar aanpassingen, weer gewoon opgepakt worden.

Cryptorchidie
Cryptorchidie betekend dat een of meer teelballen van de reu niet zijn ingedaald. Het is een erfelijke aandoening die autosomaal recessief vererft. Dit betekend dat uit twee dragende ouders een lijder kan komen. Het is een ziekte die dus makkelijk te volgen is binnen de populatie, maar niet makkelijk is om uit te roeien.
Reuen met cryptorchidie worden uitgesloten van de fok.

Cryptorchidie is geen dodelijke aandoening. Geadviseerd wordt om reuen met een niet ingedaalde teelbal te laten castreren om teelbalkanker te voorkomen.

Hereditaire doofheid
Doofheid is een afwijking die veel oorzaken kan hebben. Hierboven is al gesproken over de Dubbele Merles in relaties tot de ontwikkeling van de ogen en oren. Ook bij doofheid speelt de hoeveelheid wit (of blauw in de ogen) een rol. Bij wetenschappelijk onderzoek naar doofheid in honden is aangetoond dat dove honden vaak veel witte vacht hebben en blauwe ogen. Honden met witte vacht en blauwe ogen kunnen echter door veel verschillende genetische mutaties ontstaan. Daarbij zijn niet alle honden met witte vacht en blauwe ogen doof.
Indien wij vermoeden dat een van onze pups doof is zal er een BEAR-test worden uitgevoerd. Met dove honden wordt niet gefokt.

Hereditaire doofheid is niet dodelijk, maar kan wel dodelijke gevolgen hebben (het niet horen van aankomend gevaar). Geadviseerd wordt pups met veel wit in de vacht en rond de ooraanzet te laten testen op doofheid.

Early Onset Deafness (EOD, ook wel Adult Onset Deafness)
Recentelijk beginnen we gevallen te zien van honden die tussen de 3 en 7 jaar (vaak rond hun derde jaar) doof beginnen te worden. Dit fenomeen staat bekend als Early Onset Deafness. Er is nog erg weinig bekend over deze aandoening maar de afwijking lijkt te ontstaan in het oor, bij het omzetten van het geluid naar de signalen die naar de hersenen gaan. Het lijkt een erfelijke achtergrond te hebben, maar dit is nog niet bewezen.

EOD is niet dodelijk, maar kan wel dodelijke gevolgen hebben (het niet horen van aankomend gevaar). Geadviseerd wordt om honden die tussen de 3 en 7 jaar afwijkend gedrag gaan vertonen te laten testen op doofheid.

Blue Merle syndroom
Het Blue Merle syndroom is geen ziekte maar een afwijking die ontstaat door onwetendheid van de fokker. Deze aandoening kan 100% vermeden worden.
Het Blue Merle syndroom komt voor bij honden die dubbel merle zijn. Dit komt dus alleen voor als beide ouders merle zijn, de pups krijgen het merle gen van beide ouders en zijn ‘dubbele merles’. Merle honden, zoals onze Abby, hebben een ‘afwijking’ in hun pigment waardoor op onregelmatige plaatsen de kleur wordt verminderd, ze hebben zwarte en grijze vlekken op plaatsen waar normaal alleen zwart zit. Bij enkele merles is dit geen probleem.
Bij dubbele merles wordt deze afwijking een tweede keer herhaalt door het lichaam waardoor je op sommige plaatsen een dubbele verdunning krijgt en alle pigment verdwijnt. Hierdoor krijg je honden met niet alleen veel grijze vlekken, maar heel veel witte vlekken (dus geen pigment). Als deze afwijking zich alleen maar zou voordoen in de kleur zou er geen probleem zijn. Maar het pigment is niet alleen belangrijk voor het aanmaken van een vachtkleur, maar wordt tijdens de ontwikkeling van het embryo ook gebruikt om de ogen en oren te laten ontwikkelen. Zoals al gezegd is er bij enkele merles niks aan de hand, het enkel verdunde pigment doet gewoon zijn werk. Maar bij de dubbele merles heb je een probleem. Het dubbel verdunde pigment heeft te weinig kracht om zijn werk te kunnen doen, en de ogen en oren kunnen zich niet goed ontwikkelen. Veel dubbele merles zijn dan ook doof en/of blind. Vermoed wordt dat het pigment nog meer ontwikkelingen in de pups aanstuurt, want de meeste dubbele merles worden dood geboren.

Blue Merle syndroom is een dodelijke afwijking maar kan 100% vermeden worden door goed fokken. Kruis dus NOOIT twee merle honden met elkaar.

Rashondenwijzer.nl

Veel aankomende pupeigenaren komen terecht op de pagina rashondenwijzer.nl. Een website met veel informatie over ziektes die binnen verschillende rashonden voorkomen.
Hoewel wij het eens zijn met het zoveel mogelijk informeren van de pupkopers, zijn wij zijn het niet eens met de methode van de rashondenwijzer. De aandoeningen die beschreven worden zijn in veel gevallen niet alléén afhankelijk van erfelijke factoren erfelijk maar hebben ook veel te maken met de omgevingsfactoren. Sommige aandoeningen zijn zelfs geheel te voorkomen door het doen van onderzoeken. Veel ziektes, waarvan bij ons bekend is dat deze bij de border collie voorkomen, hebben wij hierboven al besproken. Nu willen wij nog kort ingaan op de overige ziektes en aandoeningen die door rashondenwijzer.nl worden aangegeven. Deze ziektes komen sporadisch voor bij de border collie, maar niet meer dan bij andere rassen.

Cerebellaire Ataxie
Cerebellaire Ataxie is een aandoening van de kleine hersenen waarbij de hond een storing krijgt in het evenwicht en de coördinatie. Er is nog geen geval bekend van deze ziekte bij Nederlandse border collies. De ziekte is wel aangetroffen bij enkele borders uit Australische lijnen. Ataxie kan tegenwoordig worden vastgesteld door middel van een DNA test, deze is nog niet zo lang beschikbaar en is ontwikkeld voor de American Staffordshire Terriers waar de ziekte vaker voorkomt.

Ziekte van Calvé-Legg-Perthes
Bij deze ziekte sterft de heupkop langzaam af door een afwezigheid van bloedvaten. Bij sommige rassen is deze ziekte erfelijk bepaald, er zijn echter legio andere oorzaken te vinden voor deze aandoening.  Doordat deze ziekte zich openbaart tussen de 4 en 12 maanden zal deze aandoening zichtbaar worden tijdens de heupfoto’s (zie heupdysplasie).

De ziekte van Calvé-Legg-Perthes is in principe geen dodelijke ziekte. Met behulp van een operatie, eventueel ondersteund met medicatie en therapie, zou een normaal leven mogelijk kunnen zijn.

Chronische superficiele keratitis (Pannus)
Pannus is een ziekte waar bij het hoornvlies verslechterd met blindheid tot gevolg. Het is niet geheel bekend of en hoe deze ziekte vererft, maar een link met een verslechterd immuunsysteem wordt ook vaak gelegd. Ook bij deze ziekte zijn externe oorzaken ook weer erg belangrijk, honden die veel buiten zijn en dus veel zonlicht te verduren krijgen hebben een grotere kans op deze ziekte, als ook honden die op hogere hoogtes wonen.
Deze ziekte komt voor bij border collies maar is in Nederland voor zover wij weten nog niet voorgekomen. Deze ziekte zal worden opgemerkt bij het algemene oogonderzoek dat wij jaarlijks laten doen.

Pannus is geen dodelijke ziekte maar leid in de meeste gevallen tot volledige blindheid.

Retina Dysplasie
Bij retina dysplasie zitten de twee lagen van het netvlies niet goed aan elkaar waardoor het netvlies gaat schuiven. De aandoening is al zichtbaar vanaf de geboorte en zal niet verslechteren tijdens het leven van de hond.
In de meeste gevallen is de oorzaak genetisch, een besmetting met het herpes of parvo virus voor de geboorte kan echter ook een oorzaak zijn.
Deze ziekte zal bij onze honden tijdens de jaarlijkse oogtest opgemerkt worden.

RD is niet dodelijk maar kan blindheid veroorzaken. In de meest gevallen ondervind een hond enkele blinde vlekken in het zichtveld.

Folliculaire Dysplasie (Zwarthaar follikel dystrofie)
Folliculaire dysplacie is een aandoening waarbij de haarzakjes niet goed functioneren en haarverlies optreed.
Deze ziekte is voor zover mij bekend nog niet voorgekomen in border collies in Nederland.

Folliculaire dysplacie is geen dodelijke ziekte, maar kan leiden tot secundaire infecties.

Persisterende ductus arteriosis botalli (PDA)
PDA, oftewel een Open Ductus, is een hartafwijking waarbij de opening tussen de aorta en de longslagader (die tijdens de dracht functioneel is) niet sluit na de geboorte. Vaak wordt dit sluitingsdefect in verband gebracht met andere sluitingsdefecten als open gehemeltes en knikstaarten. Een verband is echter nog niet wetenschappelijk aangetoond.
PDA is genetisch bepaald, er zijn meerdere genen verantwoordelijk voor het ontwikkelen van PDA. Binnen de Nederlandse border collies komt deze ziekte zeer sporadisch voor.

PDA is een dodelijke afwijking en de meeste pups overlijden binnen het eerste levensjaar. Er is echter een operatie mogelijk waarbij de opening gesloten wordt. Deze honden hebben een normale levensverwachting.

Erfelijke Neutropenie
Neutropenie is een afwijking in het afweersysteem. De hond mist een bepaald soort witte bloedlichamen die optreden tegen infecties.
Er is een test ontwikkeld om deze ziekte op te speuren. De ziekte is echter naar mijn weten nog niet aangetoond in de Nederlandse border collies.

Hernia nuclei pulposi
Hernia nuclei pulposi, oftewel een rughernia, ontstaat doordat de tussenwervelschijf tegen het ruggenmerg duwt. Hierdoor ontstaan pijnklachten, slapte of verlamming. Het is niet aangetoond dat een rughernia erfelijk is. Wel komt de aandoening veel voor in bepaalde rassen zoals de teckel en de corgi’s. Mogelijk is deze ziekte erfelijk, maar mogelijk ook een gevolg van het fokken van honden met een lange rug en korte poten. Bij de border collie komt deze aandoening sporadisch voor.

Hernia nuclei pulposi is in principe niet dodelijk. Deze aandoening kan er echter voor zorgen dat het gehele (of gedeeltelijke) achterhand van de hond verlamt raakt waardoor een normaal leven niet meer mogelijk is. Bij tijdig ingrijpen kan in veel gevallen met een goede behandeling de hond weer geheel herstellen.

 * Deze informatie is met zorg samengesteld, maar ook wij kunnen fouten maken. Mocht je een foutje ontdekken, laat het ons aub weten zodat we deze kunnen herstellen.
Wij zijn geen dierenartsen en pretenderen dit ook niet te zijn. Bij het vermoeden van een ziekte of aandoening adviseren wij altijd contact op te nemen met jullie dierenarts.

** By blues and Browns heeft geen banden met de databases en is in geen wijze verantwoordelijk voor de inhoud ervan. Wij gebruiken de database als hulpmiddel bij het bepalen van onze keuzes.

Social Widgets powered by AB-WebLog.com.